حفظ سلامتی و تناسب اندام با ورزش(قسمت دوم_ چاقی)

دکتر عاقله امیری

“سلامت بدن و چاقی”

تناسب اندام و وزن مناسب نه تنها جنبه زیبایی داشته و از عوامل موثر در اعتماد به نفس انسان بشمار می رود بلکه در سلامتی انسان نیز نقش مهمی دارد. مثل هر مساله دیگری در مورد وزن مناسب هم تعریفهای نادرستی وجود دارد، عده ای چاق بودن را نشان تندرستی می دانند وعده ای لاغربودن را تضمین کننده سلامت می دانند، عده ای تنها یک وزن ثابت را در همه شرایط توصیه می کنند و برای ثابت نگه داشتن وزنشان به همه روشهای خطرناک مثل سیگار کشیدن، استفاده از مواد مخدر، دارو، رژیم های فشرده و ورزشهای سنگین در مدت کوتاه روی می آورند.

تناسب اندام مثل تمام مسائل مربوط به صحت، نیاز به توجه دائم دارد. وزن ایده آل برای هر شخص در دوره های مختلف زندگی متفاوت است و بنابر فرمولهای علمی محاسبه می شود. نمی توان برای کودکان در حال رشد، جوانان، زنان باردار یا شیرده و افراد سالخورده یک فرمول مشترک داشت.

چاقی را می توان افزایش نسج چربی در بدن به تنهایی یا همراه با دیگر انساج، که منجر به افزایش وزن می شود تعریف کرد. از نظر پزشکی چاقی یک بیماری مزمن و پیش رونده است و امروزه –خصوصا بروز چاقی در کودکان- به یک مشکل بزرگ جهانی تبدیل شده است. عوامل متعددی در بروز چاقی نقش دارند از جمله خصوصیات ژنتیکی، هورمون ها، بعضی بیماریها، نوع تغذیه، کم تحرکی و … که مهم ترین نقش را تغذیه نامناسب و کم تحرکی دارند. برای محاسبه وزن مناسب می توان از فرمولهای زیر استفاده کرد:

–          شاخص توده بدنی(Body Mass Index)  که از تقسیم وزن (به کیلوگرم) بر مربع قد (به متر) محاسبه می شود. مقدار نرمال این شاخص بین ۱۸٫۵ تا ۲۵ می باشد. از ۲۵ تا ۳۰ اضافه وزن و بالاتر از ۳۰ چاقی حساب می شود.

–          نسبت بین دور شکم و دورباسن (Waist to Hip Ratio) که از تقسیم اندازه دور شکم بر اندازه دور باسن بدست می آید و مقدار نرمال آن برای زنان ۰٫۸۵ و برای مردان ۰٫۹۵ است. بیشتر بودن این نسبت از حد نرمال نشانگر چاقی شکمی است.

–          نسبت دور شکم به قد: مقدار نرمال آن ۰٫۵ است و بالاتر از حد نرمال بودن، نشانگر چاقی شکمی و یکی از فاکتورهای ریسک قلبی و عروقی می باشد (حتی در کسانی که شاخص توده بدنی کمتر از ۲۵ دارند).

چاقی مشکلات زیادی را برای صحت انسان بوجود می آورد که از جمله می توان به موارد زیاد اشاره کرد:

–          دیابت (شکر خون)

–          دیس لیپیدمی (افزایش نامناسب چربی های خون)

–          فشار خون

–          بیماریهای مزمن قلبی

–          سکته های قلبی

–          واریس در پاها

–          کمبود اکسیژن و افزایش دی اکسید کربن خون

–          خفگی در هنگام خواب

–          بیماری های تنفسی و ریوی در این افراد شدیدتر و خطرناک تر است

–          سنگ صفرا

–          تجمع چربی در کبد ( یکی از عواملی که می تواند منجر به سرطان کبد/جگر شود)

–          روماتیسم های مزمن دژنراتیو ( وزن زیاد باعث خوردگی مفاصل و منیسک می شود)

–          شل شدن لیگامنت ها و عضلات

–          قاعدگی بی نظم و مشکل دار

–          ناباروری

–          مسمومیت های حاملگی و فشار خون در زمان بارداری

–          خطر بالا در هنگام زایمان

–          خونریزی و شوک بعد از زایمان

–          ریسک بالای فیبروم و سرطان رحم

–          خطر بالا در هنگام بیهوشی و عمل های جراحی

–          افزایش زمان جراحی و سخت بودن عمل

–          افزایش زمان بهبود یافتن پس از عمل جراحی و ریسک عفونت

–          سخت شدن حرکت و کارهای روزانه

chaghi1

براساس موقعیت قرارگرفتن چربی ها، چاقی را می توان به دسته های مختلف دسته بندی کرد:

–          چاقی آندروید (Android) : نسج چربی بیشتر در قسمت صورت، پشت گردن، غبغب، سینه و قسمت بالایی شکم قرار می گیرد. این نوع، نوع خطرناک چاقی محسوب می شود چون علاوه بر چاقی ظاهری، نسج چربی در اطراف احشا و اعضای داخلی نیز تجمع می کند (که ریسک سکته قلبی را تا هشت مرتبه افزایش می دهد) این چاقی بیشتر در مردان دیده می شود.

–          چاقی جنویید (Ginoid) : در این حالت چربی در پاها، رانها و قسمت پایینی شکم تجمع کرده و با مشکلات گردش خون و واریس پاها همراه است. این نوع بیشتر در زنان دیده می شود.

–          چاقی میکس ترکیبی از هر دو حالت گفته شده می باشد.

با توجه به اطلاعات مختصری که درباره چاقی ذکر کردیم می توانیم بگوییم راه حل مناسب برای مقابله با این مشکلات داشتن وزن و اندام متناسب است چون کمبود وزن نیز تضمین کننده سلامتی، یا نبود چربی در بدن نمی باشد. باید همیشه مد نظر داشته باشیم که علاوه بر داشتن وزن مناسب، نحوه قرار گیری چربی ها و عضلات نیز مهم است. بهترین راه برای کنترل وزن داشتن تغذیه مناسب و انجام حرکتهای ورزشی به شکل درست و علمی است. در ادامه این بحث سعی می شود حرکات ساده ورزشی که نیاز به امکانات و شرایط خاص ندارند و همه می توانند در خانه این حرکات را انجام دهند آموزش داده شود.

Share Button

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *