خطر فشار خون بالا را جدی بگیریم!

Hypertension

نویسنده: داکتر عاقله امیری

همزمان با سالروز تاسیس سازمان جهانی صحت در روز هفتم آپریل -۱۸ حمل- ، روز جهانی صحت در اکثر کشورهای جهان تجلیل می شود. در هر سال با توجه به مهمترین مشکلات صحت عامه در جهان شعاری تهیه و اعلام می گردد که همه کشورهای عضو این شعار را در دستور کار خویش قرار داده و برنامه ها و طرح های ویژه ای در ارتباط با آن روی دست می گیرند.

سازمان جهانی صحت در سال ۱۹۴۸ ایجاد گردید. طبق تعریف این سازمان :”صحت به معنای یک حالت کامل جسمی و روانی و رفاه اجتماعی و معنوی و نه تنها فقدان معلولیت و بیماری، می باشد.”

روز جهانی صحت در سال ۲۰۱۳

امسال روز جهانی صحت به کنترل فشار خون بالا اختصاص داده شده است. براساس آمارهای این سازمان امروزه بیماریهای غیر واگیر مثل بیماریهای قلبی و عروقی، سرطان، دیابت و بیماریهای مزمن تنفسی بیش از بیماریهای عفونی که در گذشته مهمترین عامل مرگ و میر بودند، قربانی می گیرند که زنگ خطری برای سلامت انسانها به حساب می آید. یکی از مهمترین فاکتورهای ریسک در بیماریهای قلبی و عروقی، فشار خون بالا می باشد. هم اکنون در جهان حدود یک میلیارد نفر به بیماری فشار خون بالا مبتلا بوده، میزان مرگ و میر بر اثر این بیماری به سالانه ۱۷ میلیون و مرگ براثر عوارض آن (حمله قلبی، سکته) به ۹ میلیون نفر می رسد. فشار خون مسئول حداقل ۴۵% از مرگهای ناشی از بیماریهای قلبی و حداقل ۵۱% از مرگهای ناشی از سکته می باشد.

بنا بر گفته دکتر مارگارت چان مدیر کل سازمان جهانی صحت، ابتلا به بیماری فشار خون در کشورهای پیشرفته بعلت سطح بالای بهداشت و خدمات صحی، کاهش دادن میزان نمک در غذاها و توانایی تشخیص بموقع رو به کاهش است اما در کشورهای روبه توسعه و عقب مانده این آمار به شدت افزایش می یابد.

آمار و گراف از گزارش سال 2013 سازمان سلامت جهان

آمار و گراف از گزارش سال ۲۰۱۳ سازمان سلامت جهانی

فشار خون چیست و چطور کنترل می شود؟

با هر طپش قلب، خون با فشار به سرخرگها (شریانها) وارد می شود، فشاری که خون در هنگام عبور به دیواره رگها وارد می کنند به نام فشار خون یاد می شود. فشار خون دارای دوقیمت است که فشار بالا (فشار سیستولیک، که در افغانستان به اشتباه به آن فشار عصبی می گویند) از ضربان قلب بوجود می آید و فشار پایین (فشار دیاستولیک)  فشارخون در فاصله دو ضربان (دیاستول/ انبساط قلب) در داخل شریانها است که این دو عدد بصورت یک کسر بیان می شوند. فشار خون نرمال  مقداری است که در آن به ارگانهای مقصد، یعنی رگها و تمام اعضایی که خون به آن می رسد مثل قلب، چشم، مغز، کلیه و … آسیبی نرسد. مقدارهای بالاتر از آن “فشار خون بالا” گفته می شود.

فشار خون با استفاده از دستگاهی بنام فشار سنج (Tensiometer) استفاده می شود که مقدار فشار خون را بر اساس میلی متر سیماب/ جیوه نشان می دهد.

چرا فشار خون بالا خطرناک است؟

–          فشار خون بالا از جمله بیماریهایی است که تا مدتها مخفی مانده و هیچ نشانه ای ندارد و در مراحل بسیار پیشرفته نشانه هایش آشکار می شود، زمانی که درمان بسیار مشکل تر شده و تاثیرات مخربی روی اعضای بدن ایجاد شده است.

–          فشار خون بالا باعث وارد شدن فشار بر عضلات قلب و در نتیجه افزایش ضخامت (هیپرتروفی) دیواره های قلب می شود.

–          فشار روی دیواره رگها باعث می شود رگها ضخیم و شکننده شوند.

–          بلند بودن فشار خون یکی از عوامل مهم در سکته مغزی است.

–          احتمال سکته قلبی و نارسایی های قلبی و درد در قفسه سینه

–          نارسایی کلیه (از کار افتادن گرده ها) در مراحل پیشرفته بیماری

–          مشکلات بینایی (خونریزی رگهای چشم و …) در مراحل پیشرفته

چه عواملی در فشار خون بالا تاثیر دارند؟

عوامل بسیاری می توانند بطور همزمان و متقابل روی فشار خون تاثیر بگذارند، برخی از این  عوامل قابل کنترل و برخی غیر قابل کنترل هستند.

عوامل غیر قابل کنترل عبارتند از:

–          خصوصیات ژنتیکی فرد

–          سن (بالای ۵۵ سال برای مردان و بالای ۶۵ سال برای زنان)

–          سابقه بیماری قلبی در اعضای خانواده (زود تر از سن یاد شده)

عوامل قابل کنترل:

–          اندازه فشار سیستولیک و دیاستولیک خون

–          سیگار کشیدن

–          میزان شکر خون

–          بالا بودن  چربی خون

–          چاقی (خصوصا چاقی شکمی)

–          رژیم غذایی نامناسب (مصرف نمک و چربی زیاد در غذا ، مصرف مقدار زیادگوشت سرخ و مصرف نکردن میوه و سبزیجات)

–          کم تحرکی و ورزش نکردن

–          استرس بالا و فشارهای روانی

فشار خون بالا در زنان باردار (Preeclampsia)معمولا پس از زایمان رفع می شوند ولی احتمال اینکه این زنان بعدها دچار این بیماری شوند بیشتر است.

چه باید کرد؟

تغییر شکل زندگی در دهه های اخیر، افزایش شهر نشینی، همگانی شدن عادتهای نادرست زندگی، آلودگی هوا و … از عوامل موثر در افزایش بیماری فشار خون بوده اند. اجتماع و سطح اقتصاد از فاکتورهایی هستند که بطور مستقیم و غیر مستقیم تاثیر محسوسی بر این بیماری دارند. این بیماری، قابل کنترل و پیشگیری است و همیشه پیشگیری یک بیماری بسیار آسانتر و ارزانتر از درمان می باشد. فشار خون یک مشکل فردی نه بلکه یک مشکل اجتماعی است، که با پیشگیری و کنترل آن می توان سطح سلامت را در جامعه بالا برده و مصارف مربوط به درمان را تاحد بسیار زیادی کاهش داده و از ناتوانی و مرگ و میر افراد جلوگیری کرد. از آن رو دولت ها می توانند با داشتن برنامه های درست اجتماعی و آموزش و آگاهی دهی به مردم، ایجاد مراکز بهداشتی و درمانی که در دسترس تمام مردم باشند، قوانین پیشگیرانه برای عوامل بیماری زا مثل منع مصرف سیگار در محل های عمومی و بسیار برنامه های دیگر در کنترل این بیماری بکوشند. همچنان نهادهای مدنی و اجتماعی نیز می توانند در برنامه های آموزشی و آگاهی رسانی سهم بگیرند.

هر شخص نیز می تواند با قرار دادن ورزش و تحرک سالم در برنامه زندگی روزمره و کم کردن یا متوقف کردن عناصر مضر برای صحت، داشتن رژیم غذایی درست برای تمام افراد خصوصا کسانی که ریسک بالاتری دارند، کنترل بموقع و دوره ای فشار خون از خطرات این بیماری کم کرده و زندگی سالمی داشته باشد.تشخیص بموقع بیماری و تحت کنترل پزشک بودن، مصرف بموقع و درست داروها عواملی هستند که بیماری را کنترل نموده و از بروز عوارض و خطرات ثانویه بیماری جلوگیری می نمایند.

بحث درباره این بیماری بسیار گسترده تر از این می باشد و نیاز به زمان و توجه و تحلیل بیشتری دارد. امیدواریم این نوشته بتواند توجه شما را به اهمیت “فشار خون” جلب کند.

————-

عکس از سازمان سلامت جهانی

Share Button

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *