اهمیت و نقش اقتصاد(۶)- تولیدات ملی

نویسنده: مرجان عنابی
تولید ملی در اقتصاد به ارزش پولی همه ی کالاها و خدماتی که در دوره معلومی (معمولا یک سال) در کشوری تولید شده، گفته می شود. بنابراین تولید ملی یک جریان در واحد زمان است که معمولا با واحد پولی کشور مذکور بیان می شود. تولیدات ملی یکی از اصلی ترین شاخص های توسعه و پیشرفت است که بر اساس آن چگونگی رشد و ترقی یک کشور را تخمین می زنند و نسبت به آن سیرتکاملی یک کشور را ارزیابی می کنند. تولیدات ملی را می توان به دو قسمت میشود دسته بندی کرد:
الف- تولید خالص ملی
ب- تولید ناخالص ملی
به طور طبیعی کشورهایی که از میزان تولیدات ملی خوب و بالایی بر خوردار هستند، از نظر اقتصاد در سطح بالای قرار دارند.بنابر این عامل توسعه و پیشرفت ملی بستگی به تولیدات داخلی هر کشور دارد و هرچه سطح تولیدات و استفاده از محصولات داخلی گسترده تر و متنوع تر باشد، نیاز آنها به کالاهای خارجی کمتر می شود. در نتیجه میزان وابسته گی به کشورهای خارجی کاهش می یابد، اشتغال زایی بیشتر می شود، درآمد دولت و اقتدار ملی در عرصه خارجی هم افزایش می یابد.
با توجه به اینکه افغانستان چندین دهه درگیر جنگ های داخلی و مداخلات خارجی بوده، این امر مانع توسعه یافتن تولیدات داخلی و بهبود یافتن اقتصاد کشور شده است و افغانستان همچنان وابسته به کشورهای خارجی مخصوصا کشورهای همسایه مثل ایران، پاکستان و چین باقی مانده است. اما با روی کار آمدن دوره جدید فرصت های زیادی ایجاد شد تا توجه به وضعیت تولیدات و محصولات داخلی صورت بگیرد. اگرچه کارهایی در این زمینه صورت گرفته است، اما کافی نبوده و در بسیاری از قسمت ها کاملا بی تفاوتی وجود دارد.
به طور مثال: حضورحدودا صد هزارنفراز نیروهای خارجی در افغانستان واقعا فرصت طلای برای معرفی و توسعه کالاهای افغانی در طی این سالها بوده که اصلا توجهی در این قسمت صورت نگرفته است. به چند دلیل عمده می شد با یک برنامه ی اقتصادی درست از این فرصت بهترین استفاده را برد.
(الف)– نیروهایی که در افغانستان حضور دارند نیازمند رفع احتیاجات ضروری و روز مره خویش هستند و باید ابتدای ترین آنها را که آب است خریداری کنند، چون در افغانستان سیستم آب رسانی شهری وجود ندارد.
(ب)– خریداری مواد مورد نیاز شان از داخل افغانستان در مقایسه با وارد کردن آن از خارج بسیار ارزان تر است و انعکاس خوبی را هم در جامعه جهانی به وجود خواهد آورد و به آنها گفته خواهد شد که نیازی به وارد کردن مواد مرود نیاز شان از کشورهای مانند دبی و یا دیگر کشورها نیست.
(ج)– حضور نیروهای خارجی از کشورهای مختلف و تنوع فرهنگها زمینه ی خوبی است برای پیام بازرگانی رایگان و معرفی تولیدات داخلی. این خودش زمینه سر مایه گذاری تجاران خارجی در بخش های مختلف را فراهم می کند و باعث می شود چهرهء دیگر ی از افغانستان در اذهان جهانیان ترسیم شود.
اما سوال اینجاست که چرا هیچ کاری در این زمینه نشده و افغانستان با توجه به منابع طبیعی که در اختیار دارد همچنان وابسته به همسایگان خویش است و ساده ترین کالا(کفش پلاستیکی، شال و …) و مواد غذایی شان(نمک، کچالو، برنج و …)از خارج تامین می شود.
چند دلیل عمده که باعث وابسته باقی ماندن افغانستان شده و همچنان می شود:
(الف)- بروکراسی، بروکراسی که در ادارات و دفاتر مروج است باعث ضایع شدن وقت و کندی کار می شود. در نتیجه زمینه ی کم انگیزه شدن و موجب دلسردی سرمایه گذاران را فراهم می کند، مخصوصا زمانی که با فساد اداری، رشوه و باند بازی نیز همراه می گردد.
(ب)- مشکلات امنیتی، یکی از عمده مشکلاتی که سرمایه گذاران داخلی و خارجی در عرصهء تولید، تاسیس کارخانه ها و سرمایه گذاری دارند، دغدغه ی امنیت جامعه است. بانک جهانی در رتبه بندی کشورها، افغانستان را به عنوان بدترین جا برای سرمایه گذاری اعلام کرده است، این امر خود موجب دلسردی تجاران داخلی و خارجی که خواهان سرمایه گذاری در کشور هستند شده است.
(ج)- بازار ارز، با توجه به اینکه افغانستان در بسیاری از زمینه ها مخصوصا مواد خام وابسته به کشورهای خارجی است، بازار ارز حالت نامتعادلی دارد. در خیلی از معاملات داخلی هم طبق سلیقه هر شخص از ارز خارجی استفاده می شود و متاسفانه دولت هم هیچ نوع کنترل روی ارز داخلی ندارد.
(د)- گمرک، واردات بدون مالیات و غیر قانونی کالاهای خارجی بدون کیفیت و به قیمت ارزان باعث می شود تولیدات داخلی نتواند با آنها رقابت کند. البته موضوع فقط مرز آزاد هم نیست، فساد اداری ورشوه در گمرک بیداد می کند.
اما نباید دست روی دست گذاشت و پذیرفت که افغانستان یک کشوری وابسته و محتاج است، صد البته که هر مشکلی راه حلی دارد.
راهکارهایی برای حل معضلات اقتصادی:
(۱)- اندیشه ی ناسیونالیسم و ملی گرابی اقتصادی که در آن منافع فردی وابسته به منافع ملی است یعنی کشوری توان تولیدات ملی را دارد که به واقعیت ملت آگاه و پرتلاش دارد. باید به منافع ملی نهایت توجه را داشت. این کار را دولت باید اول از خود شروع کند وتهیه لوازم مورد نیاز خویش را از محصولات داخلی تا زمانی که تولیدات افغانستانی جوابگو است در اولویت خرید خود قرار دهد. درست است که افغانستان هنوز نمی تواند کاملا بی نیاز باشد اما به آنچه که دارد، اگر توجه شود در خیلی از بخش ها بی نیاز می شود.
(۲)- کنترل گمرک، وضع مالیات ثابت و دقیق برای ورود کالاهای خارجی، برطرف نمودن پدیده ی بروکراسی پیچیده ی که فرا روی سرمایه گذاری و تولید قرار دارد و اصلاح مدیریت کلان اقتصادی و فرهنگ سازی در این خصوص.
(۳)- گسترش مناسبات و پیوند های منطقه ای و حضور فعال در بازار های جهانی با هدف توسعه مبادلات اقتصادی و تجاری، کنترل ارز داخلی، بستر سازی برای تامین امنیت اقتصادی و متقابلا جلوگیری از واردات بی رویه کالاهای خارجی.
(۴)- شناسایی، مقابله و ریشه کنی مفاسد اقتصادی، مبارزه جدی با قاچاق کالا و افزایش جرایم متخلفان.
(۵)- صنایع دستی، صنایع دستی افغانستان مانند گلیم، قالین، کالاهای چرمی، لوازم خانه و تزئینی تهیه شده از چوب، خامک دوزی، مهره دوزی و … که برای خارجی ها جذابیت خاصی دارد باید یک تشکیلات مخصوص و برنامه ریزی درست در زمینه تولید و معرفی شان داشته باشیم.

Share Button

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *